Historia Jastrzębia Zdroju


powrót »
Zakończenie działalności uzdrowiskowej
O losie jastrzębskiego uzdrowiska zdecydowała uchwała rządu PRL wydana w 1955 roku dotycząca budowy Rybnickiego Okręgu Węglowego. W latach 1955-1974 na terenie dzisiejszego miasta Jastrzębie Zdrój oddano do eksploatacji 5 kopalń węgla kamiennego. Decyzja o budowie kopalń w Jastrzębiu była "wyrokiem śmierci" dla miejscowego Zdroju i mimo odkładania w czasie wykonania tego "wyroku", musiało w końcu dojść do zamknięcia zdrojowiska. Działalność kopalń przyczyniła się do zaniku leczniczych żródeł solanki, rozbudowa przemysłu w ROW-ie spowodowała znaczny wzrost zapylenia powietrza, a licząca kilka tysięcy mieszkańców spokojna miejscowość, przekształciła się w 100-tysięczne miasto. Leczenie kuracjuszy w tych warunkach stawało się coraz trudniejsze, co spowodowało ostateczne zamknięcie uzdrowiska na początku lat 90. ubiegłego wieku.
Zanim jednak uzdrowisko zakończyło działalność, aź do lat 80. z kuracji leczniczych korzystało 4 tysiące pacjentów rocznie, a w drugiej połowie lat 50. do Jastrzębia przyjeźdźało średnio ponad 5 700 osób rocznie. Widoczny spadek liczby odwiedzających Zdrój następuje od roku 1982, kiedy to na leczenie ściąga juź tylko 3 700 osób. W kolejnych latach, wraz ze zmniejszaniem ilości miejsc w sanatoriach, liczba ta jeszcze spadła. Z roku na rok wzrasta za to ilość korzystających z leczenia w zakładach uzdrowiskowych Ustronia, które zostały wybudowane w zastępstwie zdrojowiska w Jastrzębiu.

29 pażdziernika 1961 roku uzdrowisko Jastrzębie Zdrój obchodziło 100-lecie swojego istnienia. Z tej okazji na ścianie "Łazienek III" (zdjęcie obok) w Parku Zdrojowym odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą tej rocznicy. Trzy lata póżniej, na skutek działalności górniczej, jastrzębskie żródła solankowe zaczęły zanikać. Resort górnictwa wykonał w zamian zastępcze ujęcie solanki w Moszczenicy, skąd rurociągiem transportowana była do Zdroju.
W 1967 roku rozpoczęto budowę zastępczego uzdrowiska w Ustroniu Zawodziu. Choć z kuracji w Jastrzębiu korzystało jeszcze ponad 4 tysiące osób rocznie, rozpoczął się powolny proces likwidacji lecznictwa uzdrowiskowego. Kolejne sanatoria i pensjonaty zostawały zamykane, a budynki w których się mieściły, przekazywane na inne cele: od 1963 roku w obiektach sanatoriów "Hutnik", "Pokój" i "Jastrzębianka" działał szpital miejski, w 1970 roku kolejowe sanatorium dla dzieci mieszczące się w "Domu Aniołów Stróźów" zaprzestało działalności, a w jego miejsce powstał szpital kolejowy. W miarę upływu prac budowlanych w Ustroniu, Zjednoczenie Uzdrowisk Polskich powołało w 1970 roku Przedsiębiorstwo Państwowe Uzdrowisko Ustroń-Jastrzębie z tymczasową siedzibą w Jastrzębiu Zdroju. Dyrektorem przedsiębiorstwa został dr n. med. Jan Rottermund. W tym czasie uzdrowisko zatrudniało 6 lekarzy i 40 pielęgniarek. 5 lat póżniej w zakładzie leczniczym pracowało juź tylko 3 lekarzy i 18 pielęgniarek. Rosła za to liczba wyprodukowanej wody stołowej "Katarzynka" i zabłockiej soli jodo-bromowej: sprzedano ponad 7 mln butelek wody i 436 ton soli.
W 1984 roku rozpoczęła się etapowa likwidacja lecznictwa sanatoryjnego w Jastrzębiu na rzecz całkowitego przeniesienia działalności do Ustronia. Od 1989 roku, gdy Zamienny Zespół Sanatoryjny w Ustroniu Zawodziu osiągnął pełny potencjał, dyrekcja uzdrowiska została przeniesiona do Ustronia, a jastrzębskie zdrojowisko przekształcono w oddział Zespołu Sanatoryjnego Ustroń Zawodzie. Dyrektorem oddziału w Jastrzębiu został Stanisław Czudak, dotychczasowy zastępca dyrektora PP Uzdrowisko Ustroń-Jastrzębie. Na zdjęciu
obok - budynek Zarządu Uzdrowiska, stan obecny. Dwa lata po przeniesieniu dyrekcji uzdrowiska do Ustronia Ministerstwo Zdrowia podjęło decyzję o zaprzestaniu finansowania leczenia uzdrowiskowego w Jastrzębiu Zdroju, jednak na skutek sprzeciwu załogi i starań zarządu miasta, finansowanie przedłuźono do połowy 1992 roku. W 1991 roku sanatoria w Ustroniu i Jastrzębiu, posiadające łącznie 697 łóźek, przyjęły 11 869 kuracjuszy. Rada Miasta podjęła uchwałę o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości uzdrowiskowych, które nadal miały słuźyć lecznictwu balneologicznemu. Zabiegi przyrodolecznicze w "Łazienkach III i IV" przeprowadzane były do 1994 roku, kiedy to jastrzębskie uzdrowisko całkowicie zaprzestało działalności. Rada podjęła równieź decyzję o sprzedaniu sanatorium "Górnik" (dawne "Łazienki Parkowe", wcześniej Letnisko dla Dywizji Śląskiej) prywatnemu inwestorowi. W 1994 roku budynek tego sanatorium doszczętnie spłonął.
Decyzją z 30 kwietnia 1993 roku, Park Zdrojowy im. dra Mikołaja Witczaka, załoźony w 1861 roku, wraz z budynkami uzdrowiska: byłymi sanatoriami "Mieszko", "Dąbrówka" (dawna "Betania"), pawilonem nr 3 (dawne sanatorium Spółki Brackiej), willą "Opolanka", zespołem klasztornym i kościołem pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (dawny Zakład Marii) i "Domem Aniołów Stróźów", został wpisany do rejestru zabytków klasy "A".


Tomasz Sikora - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »