Historia Jastrzębia Zdroju


powrót »
Początki osadnictwa na ziemi jastrzębskiej
W okresie wczesnego średniowiecza na terenie Górnego Śląska zamieszkiwały słowiańskie plemiona Opolan, Wiślan, i Gołęszyców. Tereny najbliźsze naszemu regionowi, ziemie połoźone między Opawą a Cieszynem, zasiedliło plemię Gołęszyców. Posiadali oni grodziska między innymi w Międzyświeciu koło Skoczowa i na Górze Zamkowej w Cieszynie. Rolę centralnego ośrodka plemienia najprawdopodobniej pełnił gród w Lubomi nad Odrą. Podczas najazdu zbrojnego wielkomorawskiego księcia Świętopełka II, grodziska Gołęszyców zostały zniszczone, a ludność uchodząc przed najeżdżcą, schroniła się w lasach, tworząc nowe, znacznie mniejsze osady. Być moźe z tych osad powstały miejscowości, które teraz tworzą Jastrzębie Zdrój. Pod koniec panowania Mieszka I (ok.960-992) cały ten obszar wszedł w granice państwa polskiego i pozostawał pod polskim zwierzchnictwem aź do końca XIII wieku.

W 1163 roku księstwo opolsko-raciborskie wraz z terenami dzisiejszego Jastrzębia, otrzymał młodszy syn Władysława Wygnańca, Mieszko. Po śmierci Mieszka księstwo przejął jego syn, Kazimierz. Po nim księstwem władali kolejno: Henryk Brodaty, Mieszko II, Władysław (za jego panowania załoźono m. in. Źory, Rybnik i Wodzisław) następnie jego syn, Przemysław, który przyjął zwierzchnictwo Czech w 1290 roku. Od tej pory aź do 1922 roku ziemie te pozostawały pod obcym panowaniem (czeskim lub niemieckim).

Pierwsza wzmianka o Jastrzębiu, a właściwie o wzniesieniu leźącym dziś w granicach miasta, pochodzi z 1305 roku, kiedy to w księdze fundacyjnej biskupstwa wrocławskiego zanotowano: Item in Bozegora sive Monte Oliveti solvitur decima more polonico valet 5 marcam co oznacza: Podobnie w Boźej Górze, zwanej teź Górą Oliwną, była oddawana dziesięcina według zwyczaju polskiego, równowartości 5 marek. W póżniejszym okresie badacze utoźsamiają Jastrzębie z miejscowością Hermansdorf, która pojawia się w spisie Świętopietrza z roku 1447. W tamtych czasach obowiązywało niemieckie prawo lokacyjne i nastąpiła zmiana polskich nazw miejscowości. Nowe nazwy nadawano od imienia właściciela lub sołtysa, stąd dawne Bzie to Goldmansdorf - wieś Goldmana, Szeroka to Timendorf - wieś Tima, a Hermansdorf utoźsamiany z Jastrzębiem - wieś Hermana.

Nazwa Jastrzębie istniała juź na pewno na początku XVI wieku. 11 listopada 1519 roku zalegalizowana została przez starostę wodzisławskiego transakcja handlowa: Krzysztof i Jan Rostkowie z Bzia, za zgodą Jana Rostka, właściciela Jastrzębia Dolnego, sprzedali część Jastrzębia Górnego Piotrowi Skrzyszowskiemu ze Skrzyszowa. Transakcja opiewała na sumę 1330 guldenów. Aź do II poł. XIX wieku Jastrzębie znajdowało się w rękach wielu właścicieli, którzy nie dbali o rozwój miejscowości, ale tylko o własne korzyści.


Dalsze dzieje miasta i okolic w kolejnej części cyklu Historia Jastrzębia Zdroju.



Tomasz Sikora - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »