Historia Jastrzębia Zdroju


powrót »
Śląska Rabka
Juź kilka lat po otwarciu jastrzębskie uzdrowisko zyskało międzynarodowy rozgłos. Sława Zdroju sięgnęła nawet Stanów Zjednoczonych, dokąd przez pewien okres wysyłano butelki ze skondensowaną solanką. W 1869 roku hrabia Koenigsdorff sprzedał dobra jastrzębskie wrocławskiej spółce Actien Commandit Gesellschaft, która niezwłocznie przystąpiła do modernizacji urządzeń zdrojowych. Na początku lat 70. XIX wieku w Parku Zdrojowym wybudowano muszlę koncertową (fot. 1), w której odbywały się codzienne koncerty, a naprzeciwko Domu Zdrojowego, zwanego póżniej Kasynem, powstała promenada spacerowa dla kuracjuszy. Amatorzy modnych wówczas sportów konnych mogli korzystać z toru jeżdzieckiego.

Nieumiejętne zarządzanie i częste zmiany właścicieli kurortu doprowadziły do utraty zdobytej juź wysokiej pozycji wśród uzdrowisk europejskich. Do upadku Bad Koenigsorff-Jastrzemb przyczyniły się takźe zawirowania polityczne, a w szczególności wojna prusko-francuska. Nie bez znaczenia była teź antypolska polityka kulturkampfu prowadzona przez Bismarcka, co powodowało, źe polscy kuracjusze z Kongresówki stanowiący dotąd większość gości, wybierali inne modne uzdrowiska.

Goście przybywający do jastrzębskich żródeł solankowych uiszczali w kasie uzdrowiska taksę kuracyjną, która w 1878 roku wynosiła 24 marki za rodzinę lub 15 marek za osobę tygodniowo. Ponadto za wszystkie zabiegi trzeba było płacić osobno: 1,80 marek za kąpiel solankową, 1,30 za natrysk, 2,50 za okład z borowiny. Koszt wynajęcia mieszkania na okres tygodnia sięgał wówczas ok. 10 marek. Dla porównania, średnie roczne zarobki robotników przemysłowych wynosiły ok. 570 marek.

Nowy etap w działalności uzdrowiska rozpoczął się w 1890 roku wraz z wykupieniem Jastrzębia przez berlińskiego bankiera Juliusza Landaua. Nowy właściciel rozpoczął przekształcanie zdroju w dziecięcy ośrodek leczący reumatyzm. Lanadau wspierany był w swojej działalności przez lekarza zdrojowego, póżniejszego właściciela uzdrowiska, doktora Mikołaja Witczaka. W Jastrzębiu powstały trzy ośrodki dla dzieci: Źydowski Zakład dla Dzieci, Ewangelicki Zakład dla Dzieci "Betania" i katolicki Zakład im. Najświętszej Marii Panny. Jastrzębskie uzdrowisko pełniło wtedy taką funkcję, jaką w obecnych czasach spełnia Rabka Zdrój, było więc kurortem, w którym leczyły się głównie dzieci.

Ośrodek źydowski działał od 1890 roku, ale własny budynek otrzymał dopiero w 1902 roku. Do tego czasu dzieci przyjeźdźające na leczenie lokowane były w prywatnych pensjonatach. W nowym budynku jednocześnie mogło przebywać 45 dzieci. Zakład źydowski przetrwał do 1914 roku.

Ośrodek ewangelicki początkowo takźe nie posiadał własnej siedziby, ale 4 lata po otwarciu miał juź 2 budynki: nieistniejącą dziś "Betanię I" i "Betanię II" (dziś budynek poczty w Zdroju). Na początku XX wieku zakład wzbogacił się o kolejny budynek, "Betanię III" (dziś hotel "Dąbrówka"- fot. 2). We wszystkich budynkach zakładu ewangelickiego na jednym turnusie mogło leczyć się 150 dzieci.

Największym ośrodkiem dla dzieci był Zakład im. Najświętszej Marii Panny. Dziećmi opiekowały się siostry boromeuszki, a pierwszym budynkiem jakim dysponował zakład, był Dom Marii (dziś kościół w Zdroju - fot. 3). W latach 1893-1895 w ośrodku katolickim przebywało ok. 150 małych pacjentów w ciągu roku. Liczba dzieci stale się zwiększała, w związku z czym Fundacji im. Najświętszej Marii Panny, która zarządzała zakładem, podjęła starania mające na celu budowę nowych obiektów. W 1909 roku ukończona została budowa przeznaczonego dla chłopców "Domu Aniołów Stróźów" (póżniejszy szpital kolejowy). W 1913 roku Zdrój odwiedziło 3100 gości, z czego aź 1281 osób stanowiły dzieci przebywające na leczeniu u sióstr boromeuszek. Dalszy rozwój zakładów dla dzieci przerwał wybuch pierwszej wojny światowej. Od tego momentu do Jastrzębia Zdroju przybywali głównie ranni źołnierze. Zdrój odzyskał dawny blask dopiero w latach 20.

Dalsza część dziejów uzdrowiska w kolejnym odcinku z cyklu "Historia Jastrzębia Zdroju".




Tomasz Sikora - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »